Việc đóng cửa một doanh nghiệp vốn nước ngoài (FDI) tại Việt Nam chưa bao giờ là bài toán đơn giản. Nhiều chủ đầu tư chọn cách công ty nước ngoài không làm thủ tục phá sản mà không biết rằng mình đang đối mặt với những lệnh cấm xuất cảnh, phong tỏa tài sản và danh sách đen của cơ quan thuế. Bài viết này, ACAA GLOBAL sẽ bóc tách mọi góc khuất pháp lý và lộ trình an toàn nhất để phá sản doanh nghiệp đúng luật.

1. Tại sao công ty nước ngoài thường "ngại" làm thủ tục phá sản?

Thực trạng các doanh nghiệp FDI gặp khó khăn tài chính nhưng chọn cách "đóng cửa im lặng" ngày càng phổ biến tại Việt Nam. Nhiều công ty nước ngoài không làm thủ tục phá sản vì lo ngại quy trình phức tạp, chi phí cao và ảnh hưởng đến uy tín quốc tế.

Theo Luật Phục hồi, phá sản 2025, việc tự nguyện nộp đơn phá sản giúp doanh nghiệp kiểm soát quá trình, nhưng nhiều chủ đầu tư nước ngoài e ngại sự can thiệp của Tòa án, dẫn đến mất quyền tự quyết định tài sản. Hơn nữa, với sự đổi mới từ Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, các thủ tục đăng ký chấm dứt hoạt động trở nên chặt chẽ hơn, khiến một số doanh nghiệp FDI chọn né tránh để tránh rủi ro pháp lý kéo dài. Kết quả là, họ vô tình đẩy bản thân vào vòng xoáy hậu quả nghiêm trọng hơn.

2. Hậu quả khi công ty nước ngoài không làm thủ tục phá sản

Khi công ty nước ngoài không làm thủ tục phá sản, doanh nghiệp có thể đối mặt với hàng loạt rủi ro pháp lý, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh và trách nhiệm của các bên liên quan.

Theo Luật Phục hồi, phá sản 2025, nếu mất khả năng thanh toán – tức không thanh toán được nợ đến hạn trong vòng 3 tháng – mà không tự nộp đơn, các chủ nợ có quyền khởi kiện tại Tòa án, dẫn đến mở thủ tục phá sản bắt buộc.

Điều này khiến tài sản bị phong tỏa ngay lập tức, ngăn chặn mọi giao dịch chuyển nhượng hoặc thanh lý tự do, gây gián đoạn nghiêm trọng cho chuỗi cung ứng. Nghị định 168/2025/NĐ-CP bổ sung quy định về đăng ký doanh nghiệp, yêu cầu thông báo công khai tình trạng tài chính, tăng áp lực lên doanh nghiệp FDI.

2.1. Rủi ro về nợ thuế và bảo hiểm xã hội

Nợ thuế và bảo hiểm xã hội là một trong những rủi ro lớn nhất. Cơ quan thuế có quyền truy thu, phong tỏa tài khoản và thậm chí liệt doanh nghiệp vào danh sách đen theo Luật Quản lý thuế 2019 (liên kết với Luật Phục hồi, phá sản 2025). Nếu không xử lý, chủ đầu tư nước ngoài có thể bị truy cứu trách nhiệm cá nhân, dẫn đến khó khăn trong các dự án đầu tư mới.

2.2. Cấm xuất cảnh đối với người đại diện theo pháp luật

Điểm mới đáng chú ý: Cơ quan thuế đã đồng bộ dữ liệu với Cục Quản lý xuất nhập cảnh. Chỉ cần doanh nghiệp còn nợ thuế từ 1 đồng mà chưa làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc phá sản, người đại diện pháp luật sẽ bị tạm hoãn xuất cảnh ngay lập tức tại sân bay, theo quy định cập nhật từ Luật Doanh nghiệp 2020.

2.3. Ảnh hưởng đến lịch sử đầu tư và uy tín của chủ đầu tư tại Việt Nam

Việc né tránh phá sản có thể dẫn đến thu hồi giấy chứng nhận đầu tư theo Luật Đầu tư 2020, ảnh hưởng đến lịch sử tín dụng và uy tín của chủ đầu tư. Nhiều trường hợp doanh nghiệp từ Hàn Quốc hay Nhật Bản đã bị Tòa án Việt Nam tuyên bố phá sản bắt buộc, mất hàng triệu đô la tài sản và khó quay lại thị trường.

3. So sánh Phá sản và Giải thể doanh nghiệp FDI: Lối thoát nào tốt hơn?

Để doanh nghiệp FDI chọn lối thoát phù hợp, cần hiểu rõ sự khác biệt giữa phá sản và giải thể. Dưới đây là bảng so sánh dựa trên Luật Phục hồi, phá sản 2025, Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định 168/2025/NĐ-CP:

Bảng so sánh này nhấn mạnh rằng giải thể phù hợp nếu doanh nghiệp còn khả năng thanh toán, trong khi phá sản là lựa chọn bắt buộc khi mất khả năng, giúp bảo vệ quyền lợi chủ nợ một cách công bằng hơn.

Xem thêm: Thủ tục thành lập công ty ở nước ngoài Belize

4. Quy trình phá sản công ty vốn nước ngoài theo quy định mới nhất

Quy trình phá sản cho doanh nghiệp FDI được quy định chi tiết tại Luật Phục hồi, phá sản 2025, kết hợp với Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định 168/2025/NĐ-CP, đảm bảo tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi các bên. Quy trình được thực hiện tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi doanh nghiệp đặt trụ sở, với sự phối hợp từ cơ quan đăng ký kinh doanh.

Bước 1: Nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản

Chủ nợ, người lao động hoặc doanh nghiệp tự nộp đơn tại Tòa án, kèm chứng cứ về mất khả năng thanh toán (báo cáo tài chính, thông báo nợ đến hạn). Theo Luật Phục hồi, phá sản 2025, Tòa án kiểm tra đơn trong 5 ngày làm việc và thông báo cho doanh nghiệp. Nghị định 168/2025/NĐ-CP yêu cầu cập nhật thông tin đăng ký doanh nghiệp để xác minh tình trạng pháp lý.

Bước 2: Tòa án thụ lý và chỉ định Quản tài viên

Nếu đơn hợp lệ, Tòa án ra quyết định mở thủ tục trong 30 ngày kể từ ngày nhận đơn, chỉ định Quản tài viên để quản lý tài sản. Doanh nghiệp FDI phải phối hợp cung cấp hồ sơ, nếu không sẽ bị áp dụng biện pháp cưỡng chế như phong tỏa tài sản.

Bước 3: Kiểm kê tài sản và lập danh sách chủ nợ

Quản tài viên kiểm kê tài sản, lập danh sách chủ nợ và thông báo công khai trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án (theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP). Giai đoạn này có thể kéo dài 2-3 tháng, với sự tham gia của cơ quan đầu tư nước ngoài nếu liên quan đến vốn góp quốc tế.

Bước 4: Hội nghị chủ nợ và ra quyết định tuyên bố phá sản

Tổ chức hội nghị chủ nợ để quyết định phục hồi hoặc tuyên bố phá sản. Nếu tuyên bố phá sản, tài sản được thanh lý theo thứ tự ưu tiên: chi phí phá sản, lương nhân viên, nợ thuế, rồi chủ nợ khác. Quyết định của Tòa án chấm dứt hiệu lực đăng ký doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp 2020.

Xem thêm: Doanh nghiệp nước ngoài khai hải quan ở đâu?

5. Câu hỏi thường gặp

Chủ đầu tư nước ngoài đã về nước thì có làm phá sản được không?

Hoàn toàn được thông qua việc ủy quyền cho luật sư hoặc đơn vị dịch vụ tại Việt Nam để thực hiện các thủ tục tại Tòa án, theo Luật Phục hồi, phá sản 2025 và Luật Doanh nghiệp 2020.

Chi phí thuê Quản tài viên là bao nhiêu?

Chi phí này phụ thuộc vào quy mô tài sản doanh nghiệp, được quy định cụ thể tại biểu phí hành nghề quản tài viên hiện hành theo Luật Phục hồi, phá sản 2025.

Phá sản có xóa được hết nợ thuế không?

Sau khi hoàn tất thủ tục phá sản và phân chia tài sản theo thứ tự ưu tiên (trong đó nợ thuế thường ưu tiên sau lương người lao động), phần nợ không còn tài sản để trả sẽ được đình chỉ nghĩa vụ theo quyết định của Tòa án, dựa trên Luật Phục hồi, phá sản 2025.

Công ty nước ngoài không làm thủ tục phá sản có bị thu hồi giấy phép đầu tư không?

Có, theo quy định pháp luật Việt Nam, nếu công ty nước ngoài không thực hiện thủ tục phá sản và bị Tòa án tuyên bố phá sản bắt buộc, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư có thể bị thu hồi bởi Sở Tài chính, dẫn đến mất quyền kinh doanh tại Việt Nam.

Ai có quyền nộp đơn yêu cầu phá sản đối với công ty nước ngoài?

Các chủ nợ không có bảo đảm, chủ nợ có bảo đảm chưa được thanh toán đầy đủ, người lao động, hoặc công ty tự nộp đơn theo Luật Phục hồi, phá sản 2025. Nghị định 168/2025/NĐ-CP quy định đơn phải kèm chứng cứ về nợ đến hạn và mất khả năng thanh toán.

Công ty nước ngoài không làm thủ tục phá sản có thể dẫn đến những rủi ro pháp lý lớn, từ phá sản bắt buộc đến mất kiểm soát tài sản, đòi hỏi sự can thiệp kịp thời từ chuyên gia. Việc hiểu rõ quy định nêu trên giúp doanh nghiệp tránh các sai lầm không đáng có, bảo vệ lợi ích lâu dài. Để nhận tư vấn cụ thể và hỗ trợ xử lý hiệu quả, hãy liên hệ ACAA GLOBAL ngay hôm nay, nơi đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm sẽ đồng hành cùng bạn vượt qua thách thức pháp lý.