M&A (Mua bán & Sáp nhập) là gì? Quy trình thực hiện một vụ M&A đóng vai trò then chốt giúp doanh nghiệp mở rộng quy mô, tiếp cận công nghệ mới và nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường. Thủ tục này đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về pháp lý, tài chính và chiến lược để đảm bảo giao dịch thành công. Việc hiểu rõ bản chất và các bước thực hiện sẽ hỗ trợ nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro đáng kể. Cùng ACAA GLOBAL khám phá chi tiết chủ đề này.

1. M&A (Mua bán & Sáp nhập) là gì? Quy trình thực hiện một vụ M&A

M&A (Mua bán & Sáp nhập) là hoạt động mua bán, chuyển nhượng doanh nghiệp thông qua việc mua cổ phần, phần vốn góp, tài sản hoặc sáp nhập các pháp nhân nhằm mở rộng hoạt động kinh doanh. Theo Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp có thể thực hiện các hình thức tổ chức lại như sáp nhập, hợp nhất hoặc chuyển nhượng phần vốn góp để thay đổi cơ cấu sở hữu.

Trong thực tế, M&A thường được thực hiện thông qua hai phương thức phổ biến là mua lại quyền kiểm soát tại doanh nghiệp mục tiêu hoặc sáp nhập doanh nghiệp để hình thành một tổ chức mới. Ngoài Luật Doanh nghiệp 2020, giao dịch M&A còn chịu sự điều chỉnh của Luật Cạnh tranh 2018 trong trường hợp thuộc diện tập trung kinh tế phải thông báo.

Đối với giao dịch có yếu tố nước ngoài, nhà đầu tư cần xem xét các điều kiện tiếp cận thị trường, tỷ lệ sở hữu vốn và ngành nghề kinh doanh theo Luật Đầu tư 2025. Việc xác định đúng quy định pháp lý ngay từ đầu giúp doanh nghiệp lựa chọn phương án M&A phù hợp và hạn chế rủi ro trong quá trình thực hiện.

2. Lợi ích khi thực hiện M&A

M&A mang lại nhiều lợi ích chiến lược cho doanh nghiệp như mở rộng thị phần, gia tăng năng lực cạnh tranh và tiếp cận nguồn lực mới. Thông qua giao dịch này, doanh nghiệp có thể nhanh chóng sở hữu công nghệ, hệ thống khách hàng, đội ngũ nhân sự hoặc mạng lưới phân phối mà không mất nhiều thời gian xây dựng từ đầu.

Bên cạnh đó, M&A còn giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí vận hành thông qua việc hợp nhất nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản trị. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu đề ra, các bên cần đánh giá kỹ tình hình tài chính, pháp lý và khả năng tương thích giữa hai doanh nghiệp trước khi tiến hành giao dịch.

Theo Luật Cạnh tranh 2018, một số giao dịch M&A có quy mô lớn có thể phải thực hiện thủ tục thông báo tập trung kinh tế nhằm đảm bảo không gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường cạnh tranh. Đối với nhà đầu tư nước ngoài, việc thực hiện M&A còn cần đáp ứng các điều kiện theo Luật Đầu tư 2025.

Xem thêm: Bị khóa tài khoản Amazon/Etsy do vi phạm IP (Intellectual Property): Cách kháng án

3. Các hình thức M&A phổ biến

M&A được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau tùy thuộc vào mục tiêu của doanh nghiệp. Trong đó, mua bán cổ phần hoặc phần vốn góp là phương thức phổ biến khi bên mua muốn nắm quyền kiểm soát doanh nghiệp nhưng vẫn duy trì tư cách pháp nhân của công ty mục tiêu.

Ngoài ra, doanh nghiệp có thể thực hiện sáp nhập hoặc hợp nhất theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020. Với hình thức sáp nhập, một doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền và nghĩa vụ sang doanh nghiệp khác, sau đó chấm dứt sự tồn tại của doanh nghiệp bị sáp nhập.

Đối với các giao dịch có yếu tố nước ngoài hoặc thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện, doanh nghiệp cần xem xét thêm các quy định của Luật Đầu tư 2025 để đảm bảo việc chuyển nhượng vốn và thay đổi cơ cấu sở hữu được thực hiện đúng pháp luật.

Xem thêm: B2B, B2C, C2C, D2C là gì? Phân biệt các mô hình kinh doanh phổ biến

4. Quy trình thực hiện một vụ M&A

Bước 1: Xác định mục tiêu và xây dựng kế hoạch M&A

Doanh nghiệp cần xác định rõ mục tiêu của thương vụ như mở rộng thị trường, bổ sung nguồn lực hoặc tái cấu trúc hoạt động. Đồng thời, bên mua cần đánh giá đối tượng dự kiến giao dịch về tình hình kinh doanh, vị thế thị trường và khả năng phù hợp với chiến lược phát triển.

Bước 2: Thực hiện thẩm định doanh nghiệp (Due Diligence)

Đây là bước quan trọng nhằm kiểm tra toàn diện các vấn đề liên quan đến doanh nghiệp mục tiêu như tài chính, thuế, hợp đồng, lao động, tài sản và các nghĩa vụ pháp lý đang tồn tại. Kết quả thẩm định giúp bên mua xác định rủi ro và đưa ra quyết định đầu tư phù hợp.

Bước 3: Đàm phán và ký kết thỏa thuận M&A

Sau khi hoàn tất thẩm định, các bên tiến hành thương lượng về giá trị giao dịch, phương thức thanh toán, quyền và nghĩa vụ sau chuyển nhượng. Các điều khoản quan trọng thường được ghi nhận trong hợp đồng mua bán cổ phần, phần vốn góp hoặc hợp đồng sáp nhập.

Bước 4: Thực hiện thủ tục pháp lý liên quan

Tùy từng trường hợp, doanh nghiệp có thể phải thực hiện thủ tục thông báo tập trung kinh tế theo Luật Cạnh tranh 2018 hoặc xin chấp thuận đối với giao dịch có yếu tố nước ngoài theo Luật Đầu tư 2025. Đồng thời, doanh nghiệp cần thực hiện thủ tục thay đổi đăng ký doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020.

Bước 5: Hoàn tất giao dịch và tích hợp sau M&A

Sau khi hoàn thành các thủ tục cần thiết, các bên tiến hành chuyển giao quyền sở hữu, tài sản hoặc phần vốn góp. Giai đoạn sau M&A tập trung vào việc tổ chức lại hoạt động, đồng bộ hệ thống quản lý và khai thác hiệu quả các giá trị từ thương vụ.

5. Câu hỏi thường gặp

M&A (Mua bán & Sáp nhập) là gì? Quy trình thực hiện một vụ M&A có cần thông báo cơ quan cạnh tranh không?

Theo Luật Cạnh tranh 2018, giao dịch M&A thuộc trường hợp tập trung kinh tế đạt ngưỡng luật định phải thực hiện thủ tục thông báo trước khi tiến hành. Việc xác định nghĩa vụ thông báo giúp doanh nghiệp tránh nguy cơ bị xử lý vi phạm sau khi hoàn tất giao dịch.

M&A (Mua bán & Sáp nhập) là gì? Quy trình thực hiện một vụ M&A có áp dụng cho nhà đầu tư nước ngoài không?

Nhà đầu tư nước ngoài khi thực hiện M&A tại Việt Nam phải tuân thủ quy định về điều kiện tiếp cận thị trường, tỷ lệ sở hữu và ngành nghề đầu tư theo Luật Đầu tư 2025 số 143/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/03/2026. Ngoài ra, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện các thủ tục liên quan theo Luật Doanh nghiệp 2020.

M&A (Mua bán & Sáp nhập) là gì? Quy trình thực hiện một vụ M&A mất bao lâu để hoàn tất?

Thời gian thực hiện một thương vụ M&A phụ thuộc vào quy mô giao dịch, mức độ phức tạp của việc thẩm định và các thủ tục pháp lý cần thực hiện. Những giao dịch đơn giản có thể hoàn tất trong vài tháng, trong khi các thương vụ lớn có thể kéo dài từ một năm trở lên.

M&A (Mua bán & Sáp nhập) là gì? Quy trình thực hiện một vụ M&A đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật hiện hành. Doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ lưỡng để tận dụng tối đa cơ hội từ giao dịch này. Liên hệ ACAA GLOBAL để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thực hiện thủ tục chuyên nghiệp.