Ngành nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện đang là mối quan tâm hàng đầu của nhiều doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng. Việc nắm bắt chính xác danh mục này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn là yếu tố then chốt để tối ưu hóa chiến lược mở rộng thị trường. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan và chi tiết về quy định mới nhất, đồng hành cùng ACAA GLOBAL để bạn vững bước trên hành trình đầu tư quốc tế.

1. Danh mục ngành nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện mới nhất

Theo quy định tại Luật Đầu tư 2025 và được hướng dẫn chi tiết bởi Nghị định 96/2026/NĐ-CP, Việt Nam đã chính thức ban hành danh mục các ngành nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện. Đây là những lĩnh vực mà nhà đầu tư phải đáp ứng các yêu cầu cụ thể trước khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài. Danh mục này được xây dựng dựa trên nguyên tắc bảo đảm an ninh quốc gia, bảo vệ lợi ích kinh tế – xã hội và phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Các ngành nghề thuộc danh mục này bao gồm nhiều lĩnh vực nhạy cảm và chiến lược. Cụ thể, nhà đầu tư cần lưu ý đến các nhóm ngành như: ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán và các tổ chức tín dụng khác; viễn thông có hạ tầng mạng; báo chí, xuất bản; kinh doanh bất động sản; khai khoáng; trồng trọt và chăn nuôi; sản xuất, kinh doanh hóa chất; dược phẩm; vũ khí, đạn dược, trang thiết bị kỹ thuật quân sự; và một số ngành nghề khác theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.  

Đối với các ngành nghề không nằm trong danh mục này, nhà đầu tư vẫn phải tuân thủ các quy định chung về thủ tục đầu tư ra nước ngoài. Tuy nhiên, mức độ rà soát và điều kiện áp dụng sẽ đơn giản hơn. Điều quan trọng là doanh nghiệp cần xác định chính xác ngành nghề kinh doanh dự kiến đầu tư để chuẩn bị hồ sơ một cách phù hợp nhất, tránh mất thời gian và chi phí trong quá trình thẩm định.

2. Điều kiện thực hiện dự án đầu tư ra nước ngoài

Để được cấp phép đầu tư ra nước ngoài trong các ngành nghề có điều kiện, nhà đầu tư phải đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí khắt khe. Trước hết, dự án phải phù hợp với quy định của pháp luật nước tiếp nhận đầu tư và các điều ước quốc tế có liên quan. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải nghiên cứu kỹ lưỡng môi trường pháp lý tại quốc gia dự kiến đầu tư, bao gồm cả các quy định về sở hữu vốn, chuyển giao công nghệ và bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư phải chứng minh được năng lực tài chính và phương án huy động vốn khả thi cho dự án. Các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm, chứng khoán phải đáp ứng thêm các điều kiện về tỷ lệ sở hữu vốn, yêu cầu về quản trị rủi ro và sự chấp thuận của cơ quan quản lý chuyên ngành. Đối với lĩnh vực khai khoáng, nhà đầu tư cần có báo cáo đánh giá tác động môi trường được phê duyệt và cam kết thực hiện các biện pháp phục hồi môi trường theo quy định của Luật Đầu tư 2025.

Một điều kiện quan trọng khác là dự án không được thuộc các lĩnh vực bị cấm đầu tư theo quy định của pháp luật Việt Nam và pháp luật nước tiếp nhận. Ngoài ra, đối với các dự án có quy mô vốn đầu tư lớn hoặc thuộc lĩnh vực nhạy cảm, nhà đầu tư cần có văn bản chấp thuận của Thủ tướng Chính phủ trước khi thực hiện thủ tục cấp phép. Quy định này nhằm đảm bảo sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước đối với các hoạt động đầu tư có ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế quốc gia.

3. Hồ sơ và trình tự thực hiện thủ tục đầu tư

Quy trình chuẩn bị hồ sơ và thực hiện thủ tục đầu tư ra nước ngoài đòi hỏi sự tỉ mỉ và chính xác cao. Theo Nghị định 96/2026/NĐ-CP, hồ sơ đăng ký đầu tư ra nước ngoài bao gồm các tài liệu chính sau:

• Văn bản đăng ký đầu tư ra nước ngoài theo mẫu quy định.
• Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ pháp lý tương đương của nhà đầu tư.
• Đề xuất dự án đầu tư, trong đó nêu rõ mục tiêu, quy mô, địa điểm, vốn đầu tư và tiến độ thực hiện.
• Báo cáo tài chính có kiểm toán của nhà đầu tư trong 02 năm gần nhất hoặc tài liệu chứng minh năng lực tài chính.
• Tài liệu chứng minh tư cách pháp lý của đối tác nước ngoài (nếu có).
• Hợp đồng hoặc thỏa thuận hợp tác sơ bộ với đối tác nước ngoài (nếu có).

Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, nhà đầu tư cần thực hiện theo trình tự các bước sau:

• Bước 1: Nộp hồ sơ đăng ký đầu tư ra nước ngoài. Nhà đầu tư nộp hồ sơ tại Sở Kế hoạch và Đầu tư nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính. Hồ sơ có thể được nộp trực tiếp hoặc qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến. Trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ, Sở Kế hoạch và Đầu tư có trách nhiệm thẩm tra và trình Bộ Kế hoạch và Đầu tư xem xét cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài.
• Bước 2: Thẩm định và lấy ý kiến các cơ quan liên quan. Đối với các dự án thuộc ngành nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện, Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ gửi hồ sơ lấy ý kiến thẩm định từ các Bộ, ngành quản lý chuyên ngành. Thời gian lấy ý kiến tối đa là 30 ngày làm việc. Các cơ quan này sẽ đánh giá dự án dựa trên các tiêu chí về an ninh quốc phòng, bảo vệ môi trường, hiệu quả kinh tế và sự phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội.
• Bước 3: Cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài. Sau khi có ý kiến thẩm định của các cơ quan liên quan, Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ xem xét và cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài cho nhà đầu tư. Thời hạn cấp giấy chứng nhận không quá 45 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ. Trong trường hợp từ chối, cơ quan cấp phép phải có văn bản giải thích rõ lý do và căn cứ pháp lý.

4. Những lưu ý quan trọng khi đầu tư ra nước ngoài

Khi thực hiện dự án đầu tư ra nước ngoài, nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý đến các vấn đề về chuyển vốn và chuyển lợi nhuận về nước. Theo quy định, nhà đầu tư phải mở tài khoản vốn đầu tư tại một ngân hàng được phép tại Việt Nam để thực hiện các giao dịch chuyển tiền liên quan đến dự án. Việc chuyển vốn ra nước ngoài phải tuân thủ quy định của pháp luật về quản lý ngoại hối và phải được thực hiện sau khi dự án được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư có nghĩa vụ báo cáo định kỳ về tình hình hoạt động của dự án cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư và cơ quan thuế. Thời hạn báo cáo được quy định cụ thể trong Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài, thường là hàng quý hoặc hàng năm. Việc chậm nộp báo cáo hoặc báo cáo không chính xác có thể dẫn đến các hình thức xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật.

Một lưu ý quan trọng khác là việc thay đổi nội dung dự án đầu tư. Trong trường hợp nhà đầu tư muốn điều chỉnh vốn đầu tư, mục tiêu hoặc địa điểm thực hiện dự án, cần phải thực hiện thủ tục điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài. Thủ tục này tương tự như thủ tục cấp mới và cũng phải tuân thủ các quy định về ngành nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện nếu dự án thuộc danh mục này.

5. Câu hỏi thường gặp

Thời gian xử lý hồ sơ đăng ký đầu tư ra nước ngoài là bao lâu?

Thời gian xử lý hồ sơ phụ thuộc vào tính chất và quy mô của dự án. Đối với các dự án không thuộc danh mục ngành nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện, thời gian xử lý thường là 15 ngày làm việc. Đối với các dự án thuộc danh mục có điều kiện, thời gian có thể kéo dài đến 45 ngày làm việc do phải lấy ý kiến thẩm định từ nhiều cơ quan chuyên ngành. Trong trường hợp dự án cần xin chấp thuận của Thủ tướng Chính phủ, thời gian xử lý có thể lên đến 60 ngày làm việc.

Doanh nghiệp có thể đầu tư ra nước ngoài bằng hình thức góp vốn, mua cổ phần không?

Có, doanh nghiệp hoàn toàn có thể đầu tư ra nước ngoài thông qua hình thức góp vốn, mua cổ phần tại doanh nghiệp nước ngoài. Tuy nhiên, nếu ngành nghề hoạt động của doanh nghiệp nước ngoài thuộc danh mục ngành nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện, nhà đầu tư vẫn phải thực hiện thủ tục đăng ký đầu tư ra nước ngoài.

Trường hợp góp vốn, mua cổ phần với tỷ lệ từ 50% vốn điều lệ trở lên, nhà đầu tư phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài. Nếu tỷ lệ dưới 50%, nhà đầu tư chỉ cần thực hiện thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần theo quy định.

Nếu dự án đầu tư ra nước ngoài không hiệu quả, doanh nghiệp có thể chuyển nhượng dự án không?

Việc chuyển nhượng dự án đầu tư ra nước ngoài được pháp luật cho phép nhưng phải tuân thủ các điều kiện nhất định. Nhà đầu tư phải nộp hồ sơ đề nghị chuyển nhượng dự án cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư, kèm theo hợp đồng chuyển nhượng và các tài liệu liên quan.

Bên nhận chuyển nhượng phải đáp ứng các điều kiện tương tự như nhà đầu tư ban đầu, đặc biệt là đối với các dự án thuộc danh mục ngành nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện. Sau khi được chấp thuận, bên nhận chuyển nhượng sẽ được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài mới.

Ngành nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện là một lĩnh vực pháp lý phức tạp, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc và cập nhật liên tục. Việc tuân thủ đúng các quy định tại Luật Đầu tư 2025 và Nghị định 96/2026/NĐ-CP sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý và tối ưu hóa hiệu quả đầu tư. Để đảm bảo quá trình đầu tư diễn ra thuận lợi, doanh nghiệp nên tìm đến sự hỗ trợ từ các chuyên gia tư vấn pháp lý giàu kinh nghiệm. Hãy liên hệ ACAA GLOBAL ngay hôm nay để được tư vấn chi tiết và đồng hành trên mọi bước đi của bạn.