Công ty có được phép vay của người nước ngoài là câu hỏi mà nhiều doanh nghiệp Việt Nam đặt ra khi tìm kiếm nguồn vốn từ quốc tế để phát triển kinh doanh. Bên cạnh đó, vấn đề doanh nghiệp nước ngoài vay vốn tại Việt Nam cũng nhận được sự quan tâm trong quá trình mở rộng hoạt động đầu tư, kinh doanh xuyên biên giới. Việc vay vốn từ người nước ngoài không chỉ mang lại lợi ích về tài chính mà còn đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về khung pháp lý để tránh các rủi ro pháp lý và tài chính. Cùng ACAA GLOBAL khám phá chi tiết qua bài viết dưới đây.

1. Công ty có được phép vay của người nước ngoài không?

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, công ty được phép vay vốn từ người nước ngoài (tổ chức hoặc cá nhân) nếu tuân thủ các điều kiện về quản lý ngoại hối. Luật Đầu tư năm 2020 quy định các hình thức đầu tư, nhưng hoạt động vay nước ngoài thực tế được điều chỉnh trực tiếp bởi Nghị định 219/2013/NĐ-CP và hướng dẫn chi tiết tại Thông tư 08/2023/TT-NHNN.

Cụ thể, doanh nghiệp được phép vay nước ngoài để thực hiện phương án sản xuất, kinh doanh hoặc dự án đầu tư. Tuy nhiên, việc vay vốn không được tự do hoàn toàn: đối với các khoản vay trung và dài hạn, doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký khoản vay với Ngân hàng Nhà nước trước khi giải ngân. Đối với khoản vay ngắn hạn, doanh nghiệp không phải đăng ký nhưng phải đảm bảo mục đích vay vốn đúng quy định và chỉ được gia hạn nếu tổng thời hạn không quá 01 năm.

Mọi giao dịch chuyển tiền vốn và trả nợ phải thực hiện qua tài khoản vay, trả nợ nước ngoài mở tại ngân hàng được phép. Việc hiểu rõ các giới hạn này và đăng ký đầy đủ giúp doanh nghiệp tránh bị xử phạt hành chính từ 200 đến 300 triệu đồng hoặc gặp khó khăn khi chuyển tiền trả nợ ra nước ngoài.

Quy định này không chỉ áp dụng đối với doanh nghiệp Việt Nam vay vốn từ nước ngoài mà còn là cơ sở pháp lý quan trọng đối với các trường hợp doanh nghiệp nước ngoài vay vốn hoặc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thực hiện hoạt động vay vốn tại Việt Nam, nhằm đảm bảo việc quản lý dòng vốn phù hợp với quy định về đầu tư và ngoại hối.

2. Điều kiện pháp lý để công ty vay vốn từ người nước ngoài

Để công ty được phép vay từ người nước ngoài, doanh nghiệp cần đáp ứng các điều kiện pháp lý theo Luật Đầu tư 2020, Nghị định 219/2013/NĐ-CP và Thông tư 08/2023/TT-NHNN. Trước hết, công ty phải là tổ chức kinh tế được thành lập hợp pháp tại Việt Nam. Theo Luật Đầu tư 2020, tổng vốn vay của doanh nghiệp để thực hiện dự án không được vượt quá phần chênh lệch giữa tổng vốn đầu tư và vốn góp của nhà đầu tư ghi trên Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.

Về quản lý ngoại hối, doanh nghiệp phải có mục đích vay vốn rõ ràng để thực hiện phương án sản xuất, kinh doanh hoặc dự án đầu tư hợp pháp. Đối với các khoản vay trung và dài hạn (trên 01 năm), công ty bắt buộc phải đăng ký khoản vay với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Hợp đồng vay phải được lập bằng văn bản, rõ ràng về lãi suất, thời hạn và các điều khoản thanh toán. Mọi giao dịch giải ngân và trả nợ phải thực hiện qua “Tài khoản vốn vay, trả nợ nước ngoài” tại ngân hàng được phép. Việc tuân thủ đồng thời giới hạn vốn theo Luật Đầu tư và quy trình đăng ký theo quy định ngoại hối là điều kiện tiên quyết để khoản vay được thừa nhận và bảo hộ pháp lý.

>> Đọc thêm: Dịch vụ thành lập công ty cho người nước ngoài

3. Thủ tục thực hiện vay vốn từ người nước ngoài

Quy trình thực hiện vay nước ngoài đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng để đảm bảo tính hợp pháp. Trước tiên, công ty cần soạn thảo hợp đồng vay vốn bằng văn bản với đầy đủ thông tin về các bên, số tiền, lãi suất và điều khoản trả nợ. Tiếp theo, đối với khoản vay trung và dài hạn (thời hạn trên 01 năm), doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục đăng ký khoản vay với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam theo quy định tại Thông tư 08/2023/TT-NHNN. Hồ sơ đăng ký bao gồm đơn đăng ký, hợp đồng vay, hồ sơ pháp lý của công ty và các tài liệu chứng minh mục đích vay vốn phù hợp với Luật Đầu tư 2020 (như Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc phương án sản xuất kinh doanh). Việc này giúp cơ quan quản lý giám sát dòng vốn và quản lý nợ quốc gia.

Sau khi nhận được văn bản xác nhận đăng ký từ Ngân hàng Nhà nước, công ty mở “Tài khoản vốn vay, trả nợ nước ngoài” để nhận tiền và trả nợ, đồng thời thực hiện báo cáo định kỳ trên trang web Quản lý vay trả nợ nước ngoài của Ngân hàng Nhà nước. Các tổ chức kinh tế phải tuân thủ Nghị định 219/2013/NĐ-CP để đảm bảo hoạt động đầu tư kinh doanh được bảo vệ. Thời gian xử lý hồ sơ tại Ngân hàng Nhà nước thường từ 12 đến 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ và hợp đồng vay

Công ty cần thu thập các tài liệu như giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, báo cáo tài chính gần nhất và thông tin cá nhân của người cho vay nước ngoài, bao gồm hộ chiếu và chứng minh nguồn vốn. Hợp đồng vay phải được soạn thảo rõ ràng, quy định lãi suất không vượt quá mức cho phép theo pháp luật và các điều khoản bảo mật. Việc này đảm bảo tính pháp lý từ đầu, tránh tranh chấp sau này. Theo quy định, hợp đồng nên được tư vấn bởi luật sư chuyên về đầu tư để phù hợp với Luật Đầu tư năm 2020.

Bước 2: Đăng ký với cơ quan nhà nước

Đối với các khoản vay trung và dài hạn (thời hạn trên 01 năm), công ty phải nộp hồ sơ đăng ký khoản vay tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, bao gồm đơn đăng ký, hợp đồng vay và các giấy tờ pháp lý liên quan. Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét và cấp văn bản xác nhận đăng ký khoản vay trong vòng 12 đến 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Nghị định số 219/2013/NĐ-CP và Thông tư 08/2023/TT-NHNN yêu cầu bước này để quản lý hạn mức vay nợ nước ngoài tự vay tự trả và giúp công ty tránh các vi phạm về quản lý ngoại hối. Sau khi có văn bản xác nhận đăng ký, công ty thực hiện giải ngân và trả nợ hợp pháp qua “Tài khoản vốn vay, trả nợ nước ngoài” đã đăng ký.

Bước 3: Nhận vốn và giám sát sử dụng

Sau khi nhận vốn, công ty phải sử dụng đúng mục đích kinh doanh và báo cáo tiến độ nếu cơ quan yêu cầu. Việc theo dõi dòng tiền qua hệ thống ngân hàng giúp đảm bảo minh bạch. Trong trường hợp có thay đổi, cần thông báo kịp thời để điều chỉnh đăng ký. Bước này củng cố sự tuân thủ pháp luật, theo tinh thần của các quy định về đầu tư kinh doanh.

>> Đọc thêm: Dịch vụ thành lập công ty ở nước ngoài

4. Rủi ro và lưu ý khi công ty vay vốn từ người nước ngoài

Mặc dù công ty được phép vay vốn từ người nước ngoài, doanh nghiệp vẫn đối mặt với một số rủi ro cần lưu ý để bảo vệ lợi ích. Đầu tiên, rủi ro pháp lý phát sinh nếu không thực hiện thủ tục đăng ký đúng quy định với Ngân hàng Nhà nước (đối với khoản vay trung và dài hạn), dẫn đến việc không thể chuyển tiền trả nợ ra nước ngoài và bị xử phạt vi phạm hành chính về quản lý ngoại hối.

Thứ hai, biến động tỷ giá có thể làm tăng chi phí trả nợ, đòi hỏi công ty phải có chiến lược phòng ngừa rủi ro tài chính. Nghị định số 219/2013/NĐ-CP và Thông tư 08/2023/TT-NHNN nhấn mạnh các hoạt động vay nước ngoài phải đảm bảo mục đích sử dụng vốn hợp pháp và tuân thủ giới hạn chi phí vay, vì vậy doanh nghiệp nên đánh giá kỹ khả năng trả nợ và trần lãi suất trước khi ký hợp đồng.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần lưu ý rủi ro về thuế nhà thầu đối với lãi vay và các tranh chấp phát sinh từ hợp đồng vay. Để giảm thiểu, công ty nên kiểm tra kỹ năng lực pháp lý của người cho vay, tuân thủ Luật Đầu tư 2020 về giới hạn mức vốn vay so với tổng vốn đầu tư của dự án và thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo định kỳ trên hệ thống quản lý của Ngân hàng Nhà nước.

5. Câu hỏi thường gặp

Công ty Việt Nam có thể vay vốn từ cá nhân nước ngoài mà không cần đăng ký không?

Có. Theo quy định pháp luật, nếu khoản vay bằng đồng Việt Nam và không liên quan đến ngoại tệ, công ty có thể thực hiện mà không cần đăng ký với Ngân hàng Nhà nước, nhưng vẫn phải tuân thủ Luật Đầu tư năm 2020 về hoạt động kinh doanh hợp pháp. Tuy nhiên, để tránh rủi ro, nên công chứng hợp đồng và kiểm tra nguồn vốn.

Doanh nghiệp nước ngoài vay vốn tại Việt Nam có được không?

Có. Doanh nghiệp nước ngoài hoặc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được phép vay vốn tại Việt Nam nếu đáp ứng điều kiện về đầu tư, quản lý ngoại hối và thực hiện đúng thủ tục theo quy định pháp luật.

Lãi suất vay từ người nước ngoài có giới hạn không?

Có, lãi suất phải tuân thủ quy định của pháp luật dân sự Việt Nam, không được vượt quá 20% mỗi năm theo Bộ luật Dân sự, dù người cho vay là nước ngoài. Luật Đầu tư năm 2020 không quy định cụ thể nhưng yêu cầu tính hợp lý trong hoạt động đầu tư. Nếu vượt mức, hợp đồng có thể bị điều chỉnh hoặc vô hiệu.

Nếu công ty không trả được nợ vay từ người nước ngoài thì sao?

Trong trường hợp không trả được nợ, người cho vay có quyền khởi kiện tại tòa án Việt Nam theo quy định pháp luật dân sự, và công ty có thể bị tịch thu tài sản thế chấp nếu có. Luật Đầu tư năm 2020 bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư nước ngoài trong hoạt động kinh doanh hợp pháp.

Công ty có được phép vay của người nước ngoài là một lựa chọn khả thi để hỗ trợ phát triển kinh doanh, miễn là tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật như Luật Đầu tư năm 2020 và Nghị định 219/2013/NĐ-CP. Việc nắm bắt rõ ràng các điều kiện, thủ tục và rủi ro sẽ giúp doanh nghiệp tránh được những trở ngại không đáng có, đồng thời tận dụng tối đa nguồn vốn quốc tế. Để nhận được tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ thực hiện thủ tục một cách hiệu quả, hãy liên hệ ACAA GLOBAL ngay hôm nay. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẵn sàng đồng hành cùng bạn xây dựng chiến lược tài chính bền vững.