Điều khoản không cạnh tranh non compete clause đóng vai trò then chốt trong các giao dịch mua bán công ty, giúp bên mua bảo vệ giá trị doanh nghiệp sau khi hoàn tất chuyển nhượng. Điều khoản này ngăn bên bán tham gia hoạt động cạnh tranh trực tiếp trong một khoảng thời gian và phạm vi nhất định. Việc áp dụng đúng quy định pháp luật góp phần giảm thiểu rủi ro tranh chấp và đảm bảo tính minh bạch cho hợp đồng. Cùng ACAA GLOBAL tìm hiểu sâu hơn về nội dung này.

1. Điều khoản không cạnh tranh (Non-Compete Clause) khi bán công ty

Điều khoản không cạnh tranh non compete clause thường được đưa vào hợp đồng mua bán cổ phần, phần vốn góp hoặc tài sản doanh nghiệp nhằm bảo vệ lợi ích của bên mua. Nội dung có thể quy định bên bán không được thành lập, quản lý, điều hành hoặc tham gia hoạt động kinh doanh cạnh tranh với doanh nghiệp được chuyển nhượng trong phạm vi và thời hạn đã thỏa thuận.

Theo Điều 3 và Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, các bên được tự do, tự nguyện thỏa thuận và giao dịch có hiệu lực khi chủ thể có năng lực phù hợp, tham gia tự nguyện, nội dung và mục đích không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội. Điều 398 Bộ luật Dân sự 2015 cũng cho phép các bên thỏa thuận về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm do vi phạm hợp đồng.

Khi bán công ty, điều khoản này thường được thiết kế để bảo vệ giá trị khách hàng, thương hiệu, bí mật kinh doanh và lợi thế thương mại mà bên mua nhận được từ giao dịch.

2. Tầm quan trọng của điều khoản không cạnh tranh non compete clause trong giao dịch mua bán công ty

Điều khoản không cạnh tranh non compete clause giúp xác định rõ giới hạn hoạt động cạnh tranh mà bên bán phải tuân thủ sau giao dịch. Nếu được xây dựng phù hợp, điều khoản có thể góp phần bảo vệ khách hàng, bí mật kinh doanh, quan hệ thương mại và giá trị của doanh nghiệp sau khi chuyển nhượng.

Điều khoản cũng giúp các bên xác định trước phạm vi nghĩa vụ, thời hạn áp dụng và hậu quả khi vi phạm. Tuy nhiên, nội dung không nên được thiết kế rộng hơn mức cần thiết cho mục đích bảo vệ lợi ích hợp pháp của giao dịch, đặc biệt khi điều khoản có khả năng ảnh hưởng đến cạnh tranh trên thị trường.

Đối với giao dịch chuyển nhượng cổ phần, Điều 127 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định nguyên tắc chuyển nhượng cổ phần và việc chuyển nhượng bằng hợp đồng. Vì vậy, điều khoản không cạnh tranh có thể được ghi nhận trong hợp đồng giao dịch hoặc thỏa thuận liên quan, với nội dung cụ thể do các bên thống nhất.

Xem thêm: Bẫy thuế cần tránh khi thành lập công ty Holding tại thiên đường thuế

3. Quy định pháp lý liên quan đến điều khoản không cạnh tranh non compete clause

Bộ luật Dân sự 2015 không quy định một chế định riêng về điều khoản không cạnh tranh trong giao dịch mua bán công ty. Việc xác lập và thực hiện điều khoản chủ yếu được xem xét theo nguyên tắc tự do thỏa thuận, điều kiện có hiệu lực của giao dịch và nội dung hợp đồng. Theo Điều 117 và Điều 123 Bộ luật Dân sự 2015, thỏa thuận có nội dung vi phạm điều cấm của luật hoặc trái đạo đức xã hội có thể bị vô hiệu.

Bên cạnh đó, Luật Cạnh tranh 2018 điều chỉnh các thỏa thuận có tác động hoặc có khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh. Theo Điều 11 và Điều 12 Luật Cạnh tranh 2018, một số thỏa thuận như phân chia khách hàng, phân chia thị trường, ngăn cản doanh nghiệp khác tham gia hoặc phát triển kinh doanh và các thỏa thuận gây tác động hạn chế cạnh tranh đáng kể có thể thuộc phạm vi bị kiểm soát hoặc cấm tùy trường hợp. Do đó, khi xây dựng điều khoản không cạnh tranh, các bên cần xem xét cả tác động của điều khoản đối với thị trường và vị trí của các bên trong giao dịch.

Pháp luật hiện hành không quy định một thời hạn chung từ 2–5 năm áp dụng cho mọi điều khoản không cạnh tranh. Thời hạn, phạm vi địa lý, lĩnh vực hoạt động và hành vi bị hạn chế cần được xác định cụ thể dựa trên mục đích của giao dịch và quy định pháp luật có liên quan.

Xem thêm: Quy định báo cáo tài chính FATCA & CRS với tài khoản ngân hàng nước ngoài

4. Những lưu ý khi soạn thảo và thực thi điều khoản không cạnh tranh non compete clause

Khi soạn thảo, các bên cần xác định rõ đối tượng bị hạn chế, hành vi bị cấm, lĩnh vực kinh doanh, phạm vi địa lý và thời hạn áp dụng. Nội dung càng cụ thể càng thuận lợi cho việc xác định quyền và nghĩa vụ của các bên khi phát sinh tranh chấp.

Điều khoản có thể quy định trách nhiệm do vi phạm hợp đồng phù hợp với thỏa thuận và pháp luật áp dụng. Theo Điều 398 Bộ luật Dân sự 2015, trách nhiệm do vi phạm hợp đồng và phương thức giải quyết tranh chấp có thể được các bên thỏa thuận trong hợp đồng.

Khi thực thi, bên yêu cầu xử lý vi phạm cần có căn cứ chứng minh hành vi của bên bán thuộc phạm vi bị hạn chế, chẳng hạn tài liệu về việc thành lập hoặc điều hành doanh nghiệp cạnh tranh, hoạt động kinh doanh hoặc tiếp cận khách hàng thuộc phạm vi điều khoản. Các bên cũng cần rà soát điều khoản dưới góc độ pháp luật cạnh tranh để hạn chế nguy cơ thỏa thuận bị xem xét do tác động hạn chế cạnh tranh.

5. Câu hỏi thường gặp

Điều khoản không cạnh tranh non compete clause có thể áp dụng vĩnh viễn không?

Các bên không nên mặc nhiên quy định nghĩa vụ không cạnh tranh vô thời hạn. Thời hạn cần được xác định cụ thể trong hợp đồng và phù hợp với mục đích bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của giao dịch, đồng thời không vi phạm pháp luật cạnh tranh và các quy định có liên quan.

Bên bán có được phép làm việc cho đối thủ sau khi bán công ty không?

Tùy thuộc vào nội dung của điều khoản không cạnh tranh non compete clause. Nếu hợp đồng có quy định rõ việc bên bán không được làm việc, quản lý hoặc tham gia hoạt động cạnh tranh trong một phạm vi và thời hạn nhất định thì nghĩa vụ này được xem xét theo thỏa thuận và các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng.

Điều khoản không cạnh tranh non compete clause có cần công chứng không?

Pháp luật không quy định mọi điều khoản không cạnh tranh trong hợp đồng mua bán công ty đều phải công chứng. Các bên nên lập thỏa thuận bằng văn bản, xác định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm do vi phạm; trường hợp giao dịch cụ thể có yêu cầu về hình thức thì thực hiện theo quy định tương ứng.

Điều khoản không cạnh tranh non compete clause là công cụ pháp lý quan trọng giúp bảo vệ quyền lợi của bên mua trong giao dịch chuyển nhượng công ty. Để được tư vấn chi tiết và soạn thảo điều khoản phù hợp, hãy liên hệ ACAA GLOBAL ngay hôm nay.